صفر تا 100 مبارزه و درمان کنه زنبورعسل

صفر تا 100 مبارزه و درمان کنه زنبورعسل در جلسه سوم سلسله جلسات آموزش زنبورداری در سایت یکتابی ارائه می شود.

آشنایی کامل با کنه زنبور عسل، نحوه تولید مثل و تکثیر و بررسی همه روشهای پیشگیری، کنترل و درمان کنه در این مقاله آموزش داده شد. با ما تا پایان همراه باشید.

مقدمه

با توجه به شرایط حاکم بر دنیا زنبورهای عسل در حال حاضر در محیط ناسالم و آلوده به آفت‌کش‌ها زندگی می کنند. از طرف دیگر انواع انگل‌ها نیز برای زنده ماندن و بقای نسل تلاش می کنند.

کنه واروآ ابتدا در آسیا وجود داشت و در دهه 1970 در اروپا و در دهه 1980 در آمریکا گسترش یافت .امروزه زنبور عسل اروپایی (Apis mellifera) یعنی همین زنبورهای رایج فعلی بیشترین آسیب پذیری را در مقابل کنه واروآ دارد.

کنه واروآ در ابتدای دهه 60  شمسی به ایران وارد شد و سریعا گسترش یافت و اگر امروزه کنه ها را به عنوان مهمترین معظل و خطر زنبورداری در کشور بدانیم به گزاف نگفته ایم.

کشورهای اندکی مانند استرالیا، سنگرهای فتح نشده کنه هستند که هنوز کنه واروآ به این کشور وارد نشده است.

زنبور عسل حشره ای حساس در مقابل انواع آفات و بیماریهاست. یکی از این آفات کشنده کنه واروآ (Varroa) است. هر زنبورداری به عنوان یک اصل پایه در زنبورداری باید استراتژی و روش های مناسبی برای پیشگیری، کنترل و درمان کنه داشته باشد.

صفر تا 100 مبارزه و درمان کنه زنبورعسل

کنه واروآ چیست؟

کنه واروآ انگلی است که از زنبورهای عسل تغذیه و در میان آنها زندگی می کند.

کنه واروآ به دو صورت در کلنی وجود دارد:

مرحله تولیدمثل

مرحله تولید مثل کنه در سلول نوزادان زنبور عسل اتفاق می افتد، جایی که انگل کنه در تمام طول رشد خود از زنبور عسل تغذیه می کند. نحوه مبارزه با کنه در این مرحله اهمیت زیادی دارد. اگر در این مرحله نتوانید کنه را ازبین ببرید به سرعت تکثیر می شود و بر کندو مسلط می شود و زنبورها را به شدت آلوده می سازد.

مرحله پراکندگی

کنه برای تکثیر باید بالغ شود و تخمدان هایش فعال شود تا بتواند تولید مثل کند. قبل از بلوغ نیاز به تغذیه کافی از بدن زنبورها دارد بنابراین روی زنبورهای بالغ حرکت می کند و از میزبان یعنی زنبور های عسل تغذیه می کند. این دوره از زندگی کنه واروآ فاز پراکندگی، یا فاز فورتیک (phoretic) نامیده می شود.

کنه واروآ سوار بر خر مراد

نحوه گسترش کنه در کندو

کنه واروای ماده از 15 تا 20 ساعت قبل از بسته شدن سر سلول به یک نوزاد کارگر حمله می کند و ظرف چند ساعت تکثیر کنه آغاز می شود ( 40 تا 60 ساعت).

نوزادان تازه متولد شده کنه واروآ از یک سوراخ کوچک (100 میکرومتر) که توسط کنه مادر در بدن شفیره زنبور عسل ایجاد می شود تغذیه می کنند .

سوراخ تغذیه روی بدن شفیره زنبور عسل به دلیل مواد ضد انعقادی بزاق کنه همیشه باز است .

اولین نوزاد کنه همیشه نر (هاپلوئید) است در حالی که تخم های بعدی ماده (دیپلوئید) هستند.

نوزادان تازه متولد شده کنه چندین مرحله رشد را طی می‌کنند .

نوزاد ماده کنه 9 تا 10 روز پس از بسته شدن سر سلول لارو زنبور رشد می کند و به مرحله بزرگسالی می رسد.

دو یا چند کنه وقتی به یک سلول حمله کنند در آنجا جفت گیری می کنند . زمانی که زنبور به مراحل پایانی شفیرگی خود برسد و متولد شود، در این مرحله، نر می میرد و ماده های تازه بارور شده به همراه مادر خود بر روی این زنبور عسل تازه متولد شده سوار می شوند تا سلول را ترک کنند، و چرخه زندگی کنه واروآ با مرحله پراکندگی (فورتیک) ادامه می یابد.

نحوه تولید مثل کنه

در محیط تاریک سلول دربسته، کنه نر با ماده های بالغ و باکره جفت گیری می کند. ماده در واقع یک فرمون جنسی متشکل از اسید اولئیک، اسید پالمیتیک، اسید استئاریک و استرهای اتیل منتشر می‌کند که نر را به سوی خود جذب می‌کند.

بر اساس آزمایش‌های انجام شده و مشاهدات میدانی، یک کنه ماده می‌تواند هفت مرحله تولید مثل را قبل از مرگ انجام دهد .

در طول تابستان و پاییز، تعداد سلول های نوزاد کاهش می یابد در حالی که جمعیت کنه واروآ افزایش می یابد، بنابراین آلودگی به کنه به بالاترین حد خود در کلنی می رسد.

زنبورهای نر و کنه ها

نوزاد زنبورهای نر بیشتر از سایر برای کنه ها جذاب هستند. احتمالا جثه بزرگتر و نیز زمان طولانی تر دوره لاروی و شفیرگی زنبورهای نر علت اصلی این جذابیت است.

زنبوردار می تواند از این فرصت به نفع خود استفاده کند. اگر بتوانید با برنامه ریز قبلی تخم های نر را به تله ای برای گیر انداختن کنه ها تبدیل کنید می توانید جمعیت کنه ها را کاهش دهید که در ادامه و در بخش روشهای درمان در این باره بحث خواهیم کرد.

آشنایی با چرخه زندگی کنه واروآ

نقش فرومون ها در کاهش یا افزایش کنه

فرومون ها به عنوان یک عامل کلیدی در ارتباط میان اعضای کلنی زنبور عسل شناخته می شوند.

علاوه بر این همچنین فرمون ها در تعاملات بین زنبور و کنه نقش دارند .به طوری که بعضی از لاروهای مسن تر زنبور فرمونی ترشح می کنند که باعث توقف یا حتی جذب کنه ماده می شود.

همچنین غذای لارو ها حاوی هیدروکسی هگزانوئیک اسید است، یک ترکیب فرار که کنه های پراکنده را جذب می کند .

کنه ها به شاخون ملکه نزدیک نمی شوند. میدانید چرا؟

اسیدهای چربی که از ژل رویال و متیل اولئات موجود در سلول‌های ملکه (شاخون) ترشح می شود برای کنه ها جذاب نیست و آنها را فراری می دهد و به همین دلیل لارو ملکه به کنه آلوده نمی شود.

همچنین زنبورهای کارگر بیشتر از زنبورهای جوان و پرستار از این نوع فرومون سمی شیمیایی ساطع می کنند. بنابراین، روشن است که چرا کنه واروآ‌ زنبورهای جوان را بر زنبورهای کارگر ترجیح می دهند. اما در سطوح بالای آلودگی، پرستاران و کارگران هر دو مورد تاخت و تاز کنه واروآ قرار می گیرند.

حرکات کنه واروآ در کلنی عمدتاً از طریق فرمونی است که توسط اندام‌های حسی شیمیایی آنها واقع در پاهای جلویی منشر می شوند . در یک آزمایش نشان داده شد با پوشاندن این اندام ها با لاک ناخن کنه واروآ توانایی کمتری در انتخاب و شناسایی میزبان مناسب برای تولید مثل دارد.

استتار کنه واروآ

برخی زنبورها رفتار بهداشتی بالایی از خود نشان می دهند. آنها سلول های آلوده را تمیز می کنند و اگر کنه ای روی بدن زنبورها ببیند تمیزش می کنند.  کنه های واروآ در تشخیص زنبورهایی که رفتار بهداشتی بالایی دارند توانا هستند و از آنها دوری می کنند و برای اینکه از چشمشان پنهان شوند استراتژی شگفت انگیزی دارند. آنها  وارد سلول لارو زنبور می شوند و تا زمان بسته شدن حجره لارو در ته سلول به طرز عجیبی مخفی می شود.

این حرکت طبیعی کنه واروآ در بین کلنی ها یکی از عواملی است که باعث افزایش اثر مضر انگل بر روی جمعیت زنبور عسل به ویژه از طریق انتقال ویروس می شود.

نقش کنه واروآ در انتقال ویروس ها به زنبور عسل

برخی از پژوهش گران کنه واروآ را کنه مخرب می نامند. نقش این پارازیت (انگل) در نابودی یک کلنی به کارکردهای مختلف آن بر می گردد.

در کنار همه ویژگی های خطرناکی که واروآ برای زنبور عسل دارد قابلیت انتقال ویروس ها ، بسیار فراگیر و مهم است.

24  ویروس شناخته شده همواره در پی آسیب رساندن به زنبور عسل می باشد.

کنه واروآ یکی از موجوداتی است که با ویروس ها همراه است و هنگامی که بدن زنبور عسل یا لارو را سوراخ و زخمی می کند این ویروس ها را به آن ها انتقال می دهد.

همچنین زخم هایی که کنه واروآ در بدن زنبور ایحاد می کند این پتانسیل را در زنبور ایجاد می کند که به راحتی در مقابل هر گونه ویروسی آسیب پذیر باشد.

کنه عمدتا لاروهای زنبور عسل را بیشتر می پسندد و این مسئله سبب می شود بنیان زنبورهای آلوده به واروآ ویران شود و کلنی در زمانی کم از بین برود.

بین میزان شیوع اولیه بیماری های ویروسی و مقاومت کلنی به واروآ در جمعیت های مختلف زنبور ارتباط نزدیکی وجود دارد.

به عبارت دیگر ظهور بیشتر علایم ویروسی به معنی مقاومت پایین کلنی است.

از این ویروس ها می توان به ویروس تغییر شکل بال زنبور (بال دفرمه) اشاره کرد.

کنه واروآ ویروس هایی مانند ویروس بال تغییر شکل یافته را منتقل می کند که می تواند منجر به زوال و مرگ کلنی شود.

این ویروس که در بین زنبورداران به معنی بال خورده ها مشهور است در حقیقت از علایم ثانویه آلودگی کلنی به کنه واروآ است.

در حقیقت این کنه نبوده که بال ها را خورده است بلکه کنه ویروسی را با خود آورده و در کلنی منتشر کرده و زنبور به آن مبتلا شده است و این ویروس سبب دفرمه شدن و از بین رفتن بال زنبور شده است.

حتی با وجود از بین بردن کنه این ویروس تا مدت ها در زنبورستان باقی می ماند.

این ویروس مسئول ناهنجاری‌های بال در زنبورها است که باعث ناتوانی در پرواز و جمع‌آوری غذا برای کلنی می‌شود.

انتقال ویروس عمدتا در مرحله بزرگسالی اتفاق می افتد و طول عمر زنبور کوتاه می شود .

رابطه میزبان – انگل بین زنبورهای عسل و کنه ها پیچیده‌ است و یک بعد این پیچیدگی بحث ویروس هاست. انگل واروآ نقش اصلی را در گسترش ویروسها ایفا می کند . در حالیکه این ویروس ها در ابتدا خوش خیم هستند و عفونت نسبتاً بدون علامت را نشان می دهند، با وجود کنه واروآ به یک ویروس بسیار بدخیم مرتبط با علائم بیماری و از دست دادن کلنی تبدیل می شوند.

گسترش کنه واروآ نیز بر ژنتیک ویروس تأثیر می گذارد و به مرور آنها را بدخیم تر و در نتیجه خطرناک تر می کند.

کنه واروآ نوعی بزاق پروتئینی دارد که هنگام سوراخ کردن بدن زنبور ترشح می شود و اجازه نمی دهد سوراخها ترمیم شود و در نتیجه سیستم ایمنی زنبورها به شدت ضعیف می شود و سبب نفوذ ویروس ها به بدن زنبورها می شود.

کنه عامل عفونت های متعدد در بدن زنبورهاست.

عفونت در مرحله لاروی از طریق کنه واروآ باعث آسیب هایی مانند کوتاه شدن شکم، و کاهش تغذیه نوزادان می شود .

زنبورهایی که رفتار بهداشتی بالایی دارند در برابر کنه ها کمتر آسیب پذیر هستند زیرا با حذف نوزادهای آلوده، دفن کردن یا نظافت کلنی در مقابل کنه واروآ مقاومت می کنند و تا حدی تعادل را برقرار می کنند .

بدین ترتیب رفتار بهداشتی حساسیت به واروآ یا جلوگیری از تولید مثل کنه واروآ به عنوان یک راه حل مناسب برای کنترل کنه بدون داروست.

راههای مبارزه با کنه واروآ

همانطور که بیان شد کنه های واروآ دشمن سرسخت کلنی هستند و درباره مضرات و خطرات آنها هر چه بگوییم کم است و یکی از نقاط قوت آنها قدرت تکثیر آنهاست.

بنابراین یک زنبوردار ضمن داشتن دانش کافی و اطلاعات وافی درباره کنه ها همچنین باید با روشهای کنترل و درمان آن نیز آگاه باشد.

برای مبارزه با کنه ها باید دو استراتژی داشته باشید. کنه های فورتیک یا سرگردان و کنه های داخل سلول. صد البته کنه های داخل سلول باید هدف اصلی مبارزه در نظر گرفته شوند.

پیشگیری، کنترل و درمان کنه ها سه استراتژِی هستند که هر کدام نیازمند تکنیک ها و روشهای مختلف است. در واقع تکنیک هایی که به کار می برید بهم پیوسته هستند چون پیشگیری خوب سبب می شود کمتر سراغ درمان بروید و یا گاهی تکنیک های درمانی خود تاثیر پیشگیرانه دارند.

درمان های رایج کنه واروآ

روش های مبارزه با کنه به سه دسته کلی تقسیم می شود. در ادامه این روشها و مزایا و معایب آن را توضیح می دهیم و همچنین بهترین روش را از نظر کارشناسان یکتابی توضیح خواهیم داد.

1- استفاده از داروهای شیمیایی سمی برای کشتن کنه ها

2- روش های بیولوژیک و طبیعی بدون استفاده از دارو

3- استفاده از داروهای غیر سمی

استفاده از مواد شیمیایی

بدو شیوع آفت کنه ها، اولین راهی که برای مبارزه با آنها به فکر خطور کرد استفاده از مواد شیمیایی یا سموم بوده است.

بر پایه این سموم داروهایی ساخته شد که تاکنون نیز به شکل های مختلف مانند نوار و اسپری و … از آنها استفاده می شود.

استفاده از نوار ضد کنه

در اوایل این سموم بسیار کارآمد بوده است اما به مرور این روند تغییر کرد. زنبورداران ابتدا تصور کردند این داروها تقلبی شده است اما داستان چیز دیگری است.

داروهای سمی کنه کش همان کیفیت اولیه را داشته و تغییری نکرد بلکه این کنه ها هستند که تغییر کردند.

کنه کش های ساخته شده بر پایه سموم تا حد زیادی باعث ایجاد مقاومت در انگل واروآ به دلیل قرار گرفتن طولانی مدت در معرض دوزهای بالای آن می شوند.

کنه کش های سمی برای اولین بار در دهه 1970 برای مبارزه با کنه استفاده شد . استفاده از آنها آسان، ارزان و مؤثر بودند . انواع مختلفی به بازار عرضه شد و به دنبال آن چندین کار تحقیقاتی که تأثیر آنها بر کنه واروآ و همچنین اثرات جانبی آن بر زنبورها را توصیف می‌کردند انجام شد.

فرمامیدین آمیتراز، پیرتروئید تاو فلووالینات و ارگانوفسفره کومافوس سه ماده فعال و کنه کش های سخت اصلی هستند که در برابر کنه واروآ استفاده می شوند .

همه این کنه کش ها بر روی سیستم عصبی کنه ها تاثیر می گذارند.

چندین مطالعه نشان داد که کنه کش های تجاری به طور کشنده و تا حدی کشنده به زنبور عسل آسیب می رسانند. در حالی که تعداد کمی از مطالعات هیچ اثر مضری را تشخیص نمی دهند . برخی از آنها اختلال حافظه بویایی یا نقص حرکتی زنبور عسل را نشان داده اند. مسئله مهم دیگر به دلیل خواص چربی دوست این مولکول ها است که در محصولات زنبور عسل به ویژه در موم جمع می شوند.

یکی دیگر از اشکالاتی که باید در نظر داشت، ناتوانی کنه کش های سخت در رسیدن به کنه های درون حجره است .

از همه بدتر افزایش مقاومت کنه واروآ در مقابل این کنه کشهاست که استفاده از آن ها را زیر سوال برده است.

در روش اول و با استفاده از سموم شیمیایی دیگر نمی توان به کنترل موثر کنه ها امیدوتر بود. همچنین این سموم در عسل باقی می مانند و برای سلامتی انسان ها بسیار مضر هستند.

امروز در جوامع پیشرفته استفاده از سموم شیمیایی تقریبا منسوخ شده است و به دلایلی که گفته شد دیگر به کار گرفته نمی شود.

روش بیولوژیک مبارزه با کنه

دو ویژگی کنه ها سبب شد تا بتوان از طریق برخی روشهای بیولوژیک با آن ها مبارزه کرد.

• تمایل به تکثیر در سلول های نوزادان
• علاقه شدید کنه ها به لاروهای زنبور نر

بدین ترتیب اگر مدتی از سال تخمریزی ملکه قطع شود سلولی برای مخفی شدن کنه ها و تکثیر آنها باقی نمی ماند و بدین ترتیب چرخه تکثیر کنه ها قطع می شود و تا از سرگرفته شدن این چرخه زمان زیادی طول می کشد، و با چند روش ساده تر می توان کنه های سرگردان یا فورتیک را نیز از بین برد و حداقل برای مدتی کلنی عاری از کنه است و این فرصتی برای داشتن یک کلنی سالم تر است.

در فصل بهار و با افزایش تخمریزی ملکه کنه ها نیز فرصت می یابند جمعیت خود را افزایش دهند . همزمان کلنی در اوج تخمریزی بهاره پر است از تخمهای نر.

در این بازه زمانی حساس با متمرکز کردن تخمهای نر کلنی روی یک شان مشخص می توان کنه ها را در آنجا جمع کرد و سپس با خارج کردن شان نربافت از کلنی جمعیت گسترده ای از کنه ها را از بین برد که این روش به تله شان نربافت معروف است.

استراتژی های جدید مبتنی بر کنترل بیولوژیک با جدیت در سراسر جهان مورد مطالعه قرار می گیرند. اما در حال حاضر، هیچ کدام برای کاهش اثرات نامطلوب کنه واروآ بر زنبورها کافی نیست اما لازم و ضروری هستند.

استفاده از کنه کش های طبیعی

پژوهشگران دریافته اند که برخی مواد طبیعی و غیر سمی وجود دارند که برخلاف سموم باعث مقاومت در کنه ها نمی شوند و در عین حال برای از بین بردن کنه ها بسیار کارآمد و تاثیر گذار هستند. مانند اسید فرمیک و اگزالیک، تیمول و برگ های رازک و … .

تیمول، اسید فرمیک یا اسید اگزالیک از دهه‌های 1970 تا 1980 به عنوان درمان‌های کارآمد در برابر انگل‌های خارجی مورد تاکید قرار گرفته‌اند .

این مواد طبیعی که در هم در مصولات زنبور عسل و هم در برخی گیاهان وجود دارد به عنوان جایگزینی برای درمان های شیمیایی مصنوعی در نظر گرفته شدند.

کنه کش هایی مانند تیمول، برگ های رازک یا اسید امیدوارکننده به نظر می رسند اما همچنان معایب خود را دارند.

ویژگی منحصر بفرد اسید فرمیک

همانطور که در سطور بالا ذکر کردیم کنه ها به دو صورت پراکنده و داخل سلول در کلنی هستند. تنها ماده ای که قابلیت تاثیر روی کنه های داخل سلول بویژه سلولهای سربسته را دارد اسید فرمیک است که در این باره مفصلا بحث خواهیم کرد.

آیا می توان همه کنه های کلنی را کشت؟

در مبارزه با کنه ها هدف اصلی کشتن تک تک کنه ها نیست، بلکه کاهش تأثیر آنها بدون آسیب رساندن به زنبورهای عسل است.

همچنین توسعه یک رویکرد جامع که بر شناخت کامل کنه واروآ تمرکز دارد، ضروری است. این رویکرد یکپارچه شامل مقیاس‌های نیمه میدانی و میدانی است. هدف کنترل زیستی زنبور عسل در برابر کنه واروآ از آزمایشگاه تا مزرعه در شرایط واقعی قابل تولید مثل و قابل اجرا است.

اسید اگزالیک

اسید اگزالیک یک کنه کش طبیعی است که از دهه 1980 علیه کنه واروآ استفاده می شود. این اسید یک مولکول است که به طور طبیعی در عسل وجود دارد . اسید اگزالیک به دلیل ماهیت آبدوست به عنوان یک درمان کنه کش استفاده می شود و منجر به غلظت باقیمانده بالا در موم نمی شود .

اسید اگزالیک به راحتی کنه های پراکنده روی بدن زنبور عسل را فلج می کند اما نمی تواند به سلول نوزاد نفوذ کند و این ضعف اثرات آن را محدود می کند .

همانطور که متوجه شدید اسید فرمیک و اسید اگزالیک می توانند به عنوان مکمل هم به کار گرفته شوند.

روش استفاده از اسید اگزالیک

اسید اگزالیک به روش تصعید یا اصطلاحا بخار سرد استفاده می شود به نحوی که باعث کریستالیزه شدن اسید روی بدن کنه می شود و منجر به ناتوانی کنه واروآ در چسبیدن به هر سطحی می شود .

کنه واروآ قادر به تشخیص این اسید با بویایی نیست و این امر می تواند شانس مقاومت کنه واروآ را کاهش دهد .

در یک پژوهش هیچ مقاومتی در برابر اسید اگزالیک در طی 8 سال درمان مشاهده نشد .

با این حال، باید احتیاط کرد زیرا باکتری ها توانایی تجزیه اسید اگزالیک را دارند تا از آن به عنوان منبع کربن خود استفاده کنند ، در نتیجه ممکن است کنه ها در مقابل آن مقاومت نشان دهند.

اسید اگزالیک در مبارزه کنه بسیار موثر است اما تصعید اسید اگزالیک شرایط و اصولی دارد که در صورت عدم رعایت آن نتیجه معکوس دارد.

در مقاله آموزشی بعدی مفصلا به این موضوع پرداخته شده است.

علاوه بر اسید فرمیک و اگزالیک، چندین اسید دیگر بر کنه ها تاثیر دارند.

اسید کوستیک و اسید اولئیک

در حالی که اسیدهای سیتریک و استیک تاثیر کاملا منفی بر زنبور دارند و سبب مرگ زنبورها می شوند اما اسیدهای کوستیک و اولئیک امیدوارکننده به نظر می‌رسند.

اسید کوستیک استخراج شده از گیاه ویسکوز دیتریشیا یا باغ زیتون کنه کشی 80% بدون مرگ و میر آشکار زنبورها را نشان می دهد.

به‌طور دقیق‌تر، آلفا کوستیک اسید به‌عنوان ماده موثره این گیاه برای کنه کشی است و همچنین تحقیقات نشان داده شد که کنه واروآ را بدون کشتن زنبورها از بین می‌برد.

حتی ترکیب اسیدهای اگزالیک و کوستیک کارایی ترکیب را در برابر کنه واروآ افزایش دهد .

علیرغم این نتایج امیدوارکننده، هنوز هم باید اثرات این اسیدها روی زنبورهای عسل به طور دقیق در شرایط آزمایشگاهی و میدانی بررسی شود.

اسید اولئیک

اسید اولئیک یک فرمون مرگ کلیدی است که رفتار بهداشتی را در زنبورهای عسل ایجاد می کند و یک فرمون سردرگم کننده جنسی برای کنه واروآ است.

همه چیز درباره فرمون زنبور عسل/ ملکه دیگر پادشاه نیست!

محققان کشف کردند که یک راه حل مدیریت آفات از طریق سردرگمی جنسی آنهاست که در آزمایشگاه ها و نیز در آزمایشات نیمه میدانی ثابت شده است . با این حال، حتی اگر اسید اولئیک دلگرم کننده به نظر برسد، به دلیل حضور همه جانبه و نقش آن در تنظیم رفتارهای متنوع در کلنی های زنبور عسل باید با احتیاط مصرف شود.

تیمول

علاوه بر اسیدها، اسانس ها و مشتقات جایگزین با اثرات ضد میکروبی خوبی مورد استفاده قرار می گیرند. تیمول از دهه 1990 تجاری شده است . این ماده که از روغن آویشن مشتق شده است، رایج ترین محصول مبتنی بر اسانس است که در برابر کنه واروآ استفاده می شود .

متأسفانه، به دلیل تجمع در موم عوارض دارد؛ مانند نرخ بقای کم لارو، یا تغییر اثر حافظه خاص زنبور.

تیمول زنبورهای عسل را تحریک می کند و می تواند طعم عسل را تغییر دهد. علاوه بر این، رفتار بهداشتی بالاتری را در زنبورها ایجاد می کند . بسیاری از اسانس های دیگر آزمایش شده اند و حتی برخی از آنها تجاری شده اند.

به عنوان مثال، روغن مرزه یا نعناع مورد بررسی قرار گرفت و خواص کنه کشی با نرخ پایین مرگ و میر زنبور عسل را نشان داده است.

مواد طبیعی دیگر

محلول منتول یا جوهر نعناع با شربت شکر نتایج کوتاه مدت دلگرم کننده ای را نشان داد در حالی که روغن چریش کنه واروآ ها را کشت ، اما همچنین مرگ و میر نوزادان را افزایش داد و فعالیت راه رفتن زنبورهای کارگر را کاهش داد.

در نهایت، می توان از عصاره گیاهی دیگر، با تکیه بر برگ های رازک، حاوی پلی فنول هایی با اثر کنه کش بالا و سمیت کم برای زنبورها نام برد. مزیت عصاره رازک ناشی از فعالیت آنتی اکسیدانی آنها برای زنبورهای عسل است که در صورت مصرف خوراکی برای آنها مفید است.

قطع کامل چرخه تولد نوزادان، تله با شان نربافت، حبس کردن ملکه یا دام گذاری با شان ها برای کاهش فشار جمعیت کنه واروآ بر کلنی است . در واقع، این روش‌های مکانیکی اجازه می‌دهد تا به‌طور مصنوعی دوره‌ای بدون نوزاد ایجاد شود که در آن کنه های واروآ‌ باید روی زنبورهای عسل بالغ باشند و این وضعیت آنها را در دسترس کنه کش ها قرار می‌دهد.

حذف قاب‌های نوزاد پس از یک دوره بی‌ زاد و ولد همچنین می‌تواند امکان به دام انداختن تعداد مهمی از کنه های واروآ‌ با قابلیت تولید مثل را فراهم کند.

پاشیدن پودر قند

روش دیگری به نام پاشیدن پودر قند که به عنوان روش تشخیصی استفاده می شود، تعداد کنه واروآ ها را در زنبورهای عسل بالغ کاهش می دهد و فشار روی کلنی را بدون ایجاد آسیب کاهش می دهد .

متأسفانه، این تکنیک ها خسته کننده هستند، اجرای آنها در مقیاس بزرگ دشوار است و می تواند منجر به تلفات زنبور عسل شود که برای زنبورداران مشکل ایجاد می کند. مزیت بزرگ آنها حفظ بالاترین کیفیت و استاندارد ایمنی برای محصولات زنبور عسل و در عین حال کاهش فشار کنه واروآ است .

شکارچیان طبیعی

یکی دیگر از جایگزین های بیولوژیکی در درمان علیه کنه واروآ بر شکارچیان طبیعی متکی است. تحقیقات نشان داد که موجوداتی شبه عقرب‌ها را می‌توان گاهی در کندوها مشاهده کرد که بدون آسیب رساندن به زنبورها از انگل خارجی تغذیه می کنند.

آنها می توانند با تزریق سم خود، کنه واروآ را فلج کرده و بکشند .

گونه های مختلف شبه عقرب مانند Nesochernes gracilis یا Chelifer cancroides  در سرتاسر جهان هستند که قاتل کنه ها هستند . برخی برای زنبورها مفید به نظر می رسید و برخی دیگر نه .

تلاش‌های اخیر نشان داد که شبه عقرب‌ها را می‌توان به صورت انبوه پرورش داد، و در نظر گرفتن آنها به عنوان راه‌حلی طولانی‌مدت علیه کنه واروآ آسان‌تر می‌شود.

شکارچی کنه واروآ به نام Stratiolaelaps scimitus یکی دیگر از نامزدهای بالقوه مورد مطالعه برای روش کنترل بیولوژیکی است. علیرغم توانایی مؤثر در کشتن کنه واروآ ، بدبختانه آنها همچنین ثابت کردند که تخم زنبور عسل را به کنه واروآ ترجیح می دهند .

این روشهای اخیر هنوز فراگیر نشده است و به تحقیق بیشتر لازم است.

یافتن شکارچی طبیعی کامل برای کنه واروآ بسیار دشوار است . یک شکارچی کارآمد کنه واروآ‌ حداقل باید تخم‌ها یا لاروهای انگل را مصرف کند، بنابراین به همراه یک کنه واروآ بالغ وارد سلول‌های نوزادی می‌شود . به علاوه، این ارگانیسم نباید به زنبورها آسیب برساند.

پروبیوتیک ها

پروبیوتیک ها فرصت جدیدی برای تحقیق برای مبارزه با انگل کنه است. استراتژی های مختلفی قبلاً توسط چندین گروه علمی آزمایش شده است. یکی از آنها استفاده از باکتری های تراریخته روده برای اهداف بیولوژیکی مبارزه با کنه است.

به جای هدف قرار دادن کنه واروآ، از پروبیوتیک های زنبور عسل نیز می توان برای بهبود سلامت و مقاومت در میزبان استفاده کرد. قبلاً از پروبیوتیک‌ها برای تقویت سیستم ایمنی در برابر سایر تهدیدات زنبورهای عسل مانند لوک آمریکایی یا نوزما سرانا دراستفاده شده است.

از آنجایی که کنه برای ایجاد اختلال در پروبیوتیک های روده زنبورهای عسل مشاهده شد، به نظر می‌رسد که پروبیوتیک‌ها، تأثیرات مفیدی بر سلامت کلنی داشته و به نظر می‌رسد که بروز کنه واروآ را کاهش می‌دهند.به عنوان مثال برخی از اسید لاکتیک ها باعث مرگ کنه واروآ هنگام تغذیه زنبورها شد.

عوامل بیماری زا

پاتوژن ها یکی دیگر از راه حل های بالقوه پایدار در برابر کنه هستند. باکتری‌های حشره‌زای بیماری‌زا مانند باسیلوس تورنجینسیس به‌طور گسترده به‌عنوان عوامل بیوحشره‌کش در محصولات کشاورزی استفاده می‌شوند .

Bt  یک پروکاریوت گرم مثبت است که به طور طبیعی روی اجساد حشرات و همچنین روی سطح برگ وجود دارد. از طریق بلع به میزبان نفوذ می کند و در بدن میزبان کریستال (پروتئینی به نام کرای) و سموم رویشی تولید می کند. مطالعات آزمایشگاهی نشان داد که Bt روی اجساد کنه واروآ وجود دارد و برای آزمایش بیماری‌زایی آن‌ها بر روی کنه واروآ‌ها و همچنین زنبورهای عسل استخراج شد. محققان گزارش دادند که پس از درمان با Bt به مدت 24 ساعت، کنه واروآ با ابتلا به التهاب روده (اسهال خونی) از بین رفت.

آزمایش کوتاه مدت هیچ اثر کشنده ای را در میان زنبورهای بالغ یا لاروهای زنبور عسل اروپایی نشان نداد در حالی که قرار گرفتن زیاد در معرض Bt باعث مرگ و میر زودرس زنبورهای بالغ و زنبورهای لارو شده است.

نتیجه گیری

نظارت دقیق بر سطح آلودگی کلنی یک عنصر کلیدی برای موثر بودن روشها است. با این حال، با توجه به شرایط آب و هوایی گوناگون، دستاوردها و نتایج می تواند به طور چشمگیری متفاوت باشد.

بیش از هر زمان دیگری، محققان نیاز به توسعه استراتژی‌های کنترلی علیه کنه واروآ دارند که جایگزین‌های مؤثری برای مواد شیمیایی سمی، که برای ایجاد مشکلاتی مانند باقی‌مانده‌ها و مقاومت شناخته شده‌اند، اتخاذ کنند. اگر استفاده از اسیدهای آلی، فرآورده‌های گیاهی و کنترل بیولوژیکی در سال‌های اخیر مورد بررسی قرار گرفته باشد، هنوز هیچ کدام برای مدیریت کنه واروآ قطعی نیست.

با وجود روشهای متنوعی که برای پیشگیری، کنترل و درمان کنه واروآ ذکر شده است اما روش های بسیار محدودی قابل اجرا هستند و در عین حال تاثیر گذاری بیشتری دارند.

به نظر می رسد بهترین راه حل، استفاده ترکیبی از روشهای بیولوژیک، و  اسید فرمیک ، اسید اگزالیک و گلیسیرین باشد.

در جلسه بعدی آموزش زنبورداری جلسه 4: درمان کنه زنبورعسل با اسید فرمیک و اگزالیک پرداخته ایم.

همچنان با ما همراه باشید.

🐝 فروش ملکه و زنبور عسل کارنیکا درجه یک

عرضه مستقیم ملکه باکره کارنیکا و ملکه جفت‌خورده کارنیکا با کیفیت بالا، مناسب زنبورداران حرفه‌ای و مبتدی.

• ملکه باکره کارنیکا جوان و سالم
• ملکه جفت‌خورده کارنیکا با تخم‌ریزی عالی
• فروش زنبور ۳ قاب و ۴ قاب کارنیکا
• جفت طبیعی درجه یک با جمعیت قوی و آرام
• نژاد کارنیکا با رفتار آرام و زمستان‌گذرانی عالی
• مناسب توسعه زنبورستان و افزایش تولید عسل
• ارسال به سراسر ایران با بسته‌بندی مطمئن

تلفن: 01132433306
موبایل: 09195556515

📲 ارتباط سریع و سفارش:

ایتا تلگرام واتس‌اپ

آدرس: بابل - کمربندی غربی

🐝 برای اطلاع از قیمت روز ملکه و زنبور کارنیکا تماس بگیرید.