راهنمای کامل زمستان گذرانی زنبورعسل

زمستان گذرانی زنبورعسل با تاکید بر اصول آن و زمستان گذرانی نژادهای مختلف زنبور به عنوان یک مهارت اساسی زنبورداری در این مقاله آموزش داده شد.

زنبورهای عسل موجودات مفیدی برای طبیعت و انسان ها هستند اما دلایل مختلف از جمله صنعتی شدن جهان و تغییر در اکوسیستم طبیعی سبب ضعیف شدن این حشرات و بالارفتن میزان آسیب پذیری آن ها شده است.

امروز بسیاری از کلنی ها در مناطق مختلف جهان در فصل زمستان می میرند و به بهار نمی رسند. به همین دلیل زنبورداران به وضعیت زنبورها در زمستان توجه ویژه ای دارند تا جلوی ضرر و زیان خود ناشی از تلفات زنبورها در زمستان را بگیرند.

زمستان گذرانی زنبور عسل چیست؟

فرایند پشت سرگذاشتن فصل سرما و رسیدن به بهار و شروع فعالیت تولید مثل و از سرگیری فعالیت های یک کلنی زنبورعسل را زمستان گذرانی زنبورعسل می گویند.

زنبورهای عسل بعد از کاهش شهد طبیعت و دگرگونی وضعیت آب و هوایی و با نزدیک شدن به فصل سرما به تدریج فعالیت های خود را در بیرون کندو کم می کنند و در کلنی خود جمع می شوند.

وقتی زمستان فرا می رسد خرس ها به خواب زمستانی می روند و پرندگان مهاجر به مناطق گرمسیر کوچ می کنند. بسیاری از حشرات در لانه خود پنهان می شوند. اما زنبورها چطور؟

برخلاف بعضی از موجودات زنبورها در زمستان نمی خوابند بلکه در داخل کلنی به سبک خود بیشترین فعالیت بدنی را دارند. زنبورهای عسل مانند سایر بی مهرگان نمی تواند بدن خود را تنظیم کنند و زمانی که هوا سرد می شود فعالیت بیرونی را کاهش می دهند و ملکه تخمریزی را قطع می کند و همگی با اتکا به ذخیره غذایی داخل کندو برای پشت سر گذاشتن فصل سرما مهیا می شوند.

زنبورها قبل از فرارسیدن زمستان مقدار زیادی عسل در کندو ذخیره می کنند. زمانی که دمای هوا به 10 درجه سانتیگراد برسد زنبورها به کندو می روند و خارج نمی شوند. وقتی هوا خیلی سرد شود زنبورها در قسمت میانی کندو جمع می شوند و «خوشه زمستانی» را تشکیل می دهند. مانند فوتبالیست ها که قبل بازی یک حلقه اتحاد تشکیل می دهند. اما برخلاف آنها خوشه زمستانی زنبورها تا زمانی که سرما برقرار است طول می کشد.

دمای مرکز خوشه معمولا در حدود 12 درجه است و دمای بیرون خوشه (سطح خوشه) کمتر از 6 درجه نیست.

زنبورهای عسل برای سازگاری با دماهای پایین تکامل یافته اند. یک کلنی زنبورهای سالم و قوی با غذای کافی قادر است در سرما تا -40 درجه سانتیگراد با رفتن به خوشه زمستان گذرانی کند.

خوشه زمستانی

در طول پایداری سرما زنبورها وظیفه دارند ملکه را گرم نگه دارند و در یک شرایط ایمن از ملکه مواظبت کنند. برای همین زنبورهای کارگر دور ملکه جمع می شوند و یک خوشه را تشکیل می دهند و آنها مانند یک جشمه جوشان حرکت می کنند. یکی از خوشه بیرون می آید و دیگری به سمت مرکز خوشه حرکت می کند. بال می زنند و خود را به هم می سایند و در این فعل و انفعال گرما تولید می شود. گرم نگه داشتن خوشه زمستانی نیازمند انرژی است و زنبورها با خوردن عسل ذخیره شده انرژی لازم را بدست می آورند.

زنبورها موجودات بسیار تمیزی هستند و به هیج وجه در داخل کندو عمل دفع را انجام نمی دهند. در فصل زمستان و زمان بارش آنها تا مساعد شدن هوا منتظر می مانند و یک فرصت چند دقیقه ای هم برایشان کافیست. با مشاهده آفتاب و یا حداقل گرمای مناسب برای لحظاتی از کندو خارج می شوند و مدفوع خود را دفع می کنند و به کندو بر می گردند.

تشخیص وضعیت زنبورهای زمستان گذران از طریق صدای وزوز

بعد از یک برف و یا سرمای سنگین ممکن است نگران زنبورهایتان شوید. در زمستان سرد نمی توانید درب کندوها را باز کنید. اگر زنبورها در خوشه باشند خوشه بهم می خورد و زنبورها آسیب می بینند.

اما اگر کنجکاو هستید که زنبورهای کلنی در چه وضعیتی هستند گوشتان را روی کنار کندو بگذارید و به صدای زنبورها گوش بدهید. اگر بتوانید به درستی نوع صدا را تشخیص دهید احتمالا می توانید تخمین بزنید کلنی در چه وضعیتی است. هر نوع وزوز معنی خاصی دارد.

وضعیت زمستان گذرانی زنبورعسل را می توان با صدای وزوز داخل کندو قضاوت کرد:

وزوز آرام و کم صدای جمعی: همه چیز در کندو زنبور عسل مرتب است و زمستان به خوبی پیش می رود.

وزوز شدید: دمای کندو برای زنبورها ایده آل نیست و خوشه بدرستی کار نمی کند. و به احتمال زیاد زنبورها تشنه هستند.

وزوز ضعیف و همراه با عصبانیت: یعنی گرسنه ایم و غذا تمام شده است .

وزوز جمعی وجود ندارد، و صدای تکی زنبورها به گوش می رسد: به احتمال زیاد ملکه مرده است.

به یاد داشته باشید که نت این موسیقی را فقط یک موسیقی دان باتجربه می تواند به خوبی تشخیص دهد.

زمستان گذرانی زنبورعسل

وقتی صحبت از زمستان گذرانی زنبورعسل می کنیم باید مجموعه ای از عوامل موثر در بقای یک کلنی را در زمستان در نظر بگیریم. تقلیل دادن زمستان گذرانی به بررسی صرفا وضعیت کندو در هوای سرد یک دیدگاه ساده لوحانه است.

عوامل زیر در بقای یک کلنی و میزان قدرت آن برای باقی ماندن تا بهار سال بعد و از سرگیری فعالیتهای معمول یک کلنی تاثیر دارد. عوامل دخیل در توانایی زمستان گذرانی زنبورعسل عبارت است از :

– سلامت کندو از نظر بیماری ها و کنه واروآ

– داشتن ذخیره عسل کافی

– نژاد زنبور

– میزان جمعیت

– کندوی سالم با عایق مناسب

– ایمن بودن از نظر آفات و خطرات محیطی

و …

این عوامل دست به دست هم میدهند تا یک کلنی از نظر زمستان گذرانی بتواند امتیاز لازم را بدست بیاورد. هرچه امتیاز بیشتری داشته باشد شانس بیشتری برای رسیدن به بهار دارد.

برای اینکه بدانید کلنی های شما برای زمستان گذرانی چند امتیاز دارند به انتهای همین مقاله رجوع کنید.

نقش کنترل کنه در زمستان گذرانی زنبورعسل

یک کلنی ناچار است در زمستان جمعیت زنده خود را حفظ کند در حالیکه شرایط برای تولید مثل و افزایش جمعیت فراهم نیست. بنابراین در صورت آلودگی به کنه ممکن است خیلی زود یک کلنی از هم بپاشد. هر زنبوردار برای حفظ کلنی خود باید در تمام طول سال برنامه کامل و جامعی برای کنترل کنه واروآ داشته باشد تا در زمستان کلنی عاری از کنه باشد یا میزان کنه کنترل شده باشد. همچنین در زمستان به دلیل قطع شدن تخمریزی کلنی شرایط برای مبارزه موثر با کنه فراهم است.

مقاله آموزشی کنه واروآ را بخوانید.

ذخیره لازم برای زمستان گذرانی زنبورعسل

در کنار مسئله کنه کشی همچنین زنبورهای زمستان گذران نیاز به ذخیره کافی عسل دارند.

برای بقا در زمستان و پشت سر گذاشتن شرایط سخت سرما و ماندن در کلنی و حفظ جمعیت داشتن غذا یک اولویت مهم است.

زنبوردار وظیفه دارد تا قبل از شروع سرما وضعیت ذخیره را بررسی کند و در صورت کمبود ذخیره زمستانی برای زمستان گذرانی زنبورعسل فکری بکند و ذخیره لازم را تامین کند.

در هوای معمولی مصرف عسل حداقل خواهد بود، در حالی که در سرما و هنگام خوشه رفتن مصرف عسل زنبورها حدود 40٪ افزایش می یابد. با پوشانده کامل زنبورها و عایق کردن این مقدار تا 50 درصد کاهش می یابد.

درباره عایق کردن و فلسفه درست آن در جلسه آموزشی بعدی به تفصیل سخن خواهیم گفت.

یک قاب فشرده زنبورعسل در یک منطقه خیلی سرد و با زمستان نسبتا طولانی به 1500 گرم عسل پلمپ شده نیاز دارد. به عبارت دیگر یک کلنی ده قاب در چنین شرایطی به 15 کیلوگرم عسل نیاز دارد.

این مقدار عسل در اقلیم های مختلف و با توجه به شدت سرما و طول زمستان فرق می کند و می تواند کمتر باشد.

به عنوان مثال این مقدار عسل در روسیه مرکزی می تواند به دو برابر برسد. یعنی در روسیه مرکزی میزان عسل ایده آل برای یک کندوی زمستان گذران حدود 25 تا 30 کیلوگرم است.

زمستان گذرانی زنبورعسل در نژادهای مختلف

زمستان گذرانی زنبورعسل در نژادهای مختلف زنبور تفاوت دارد. نژادهای مختلف زنبورعسل در زمستان مقدار مختلفی عسل مصرف می کنند. برخی نژادها پر مصرف هستند و برخی دیگر کمتر مصرف می کنند. برخی مقاوم هستند و برخی دیگر شکننده.

زمستان گذرانی زنبورعسل نژاد ایرانی

زنبور نژاد ایرانی یا همان نژاد مدا تقریبا دیگر وجود ندارد. اگر بتوانیم زنبورهای دورگه ای که مختلطی از چندین زنبور بی نام و نشان است زنبور ایرانی بنامیم باید گفت معمولا این زنبورها ذخیره کمی دارند و پرمصرف هستند و زمستان گذرانی سخت تری دارند.

زمستان گذرانی زنبورعسل کارنیکا

زنبور نژاد کارنیکا به راحتی یخبندان های شدید و بادهای مختلف را تحمل می کند، و با جمعیت کمتر هم توانایی زمستان گذرانی دارد. زنبور کارنیکا در زمستان غذای کمتری در مقایسه با نژادهای دیگر مصرف می کند. غذای کمتر در زمستان به معنی فرسودگی کمتر زنبور است و به همین دلیل جمعیت کمتری را از دست می دهد.

زمستان گذرانی زنبورعسل کارپات

زنبور نژاد کارپات در خاک اوکراین و روسیه زیاد وجود دارد، همچنین در بلاروس، یونان، لهستان، اسلواکی، جمهوری چک و قفقاز پیدا می شود. اوکراینی ها زیاد با این نژاد سروکار دارند و زنبور کارپات را تقریباً به کمال رسانده اند.

زنبور کارپات نژادی است که بر اساس قلمرو خاستگاه خود به آب و هوای سرد زمستانی مقاوم است. زنبورهای کارپات می توانند در دمای 8 و حتی 6 درجه سانتیگراد از کندو خارج شوند و پرواز داشته باشند.

زمستان گذرانی زنبورعسل بوکفست

بوکفست در انگلستان اصلاح نژاد شده است . زنبور نژاد بوکفست زمستان گذرانی خوبی دارد و مصرف عسل آن کم است.

زمستان گذرانی زنبورعسل قفقازی

زنبورهای این نژاد قفقازی برای مناطق کوهستانی ارمنستان، گرجستان و آذربایجان و همچنین در مناطق جنوبی و جمهوری های روسیه تکامل یافته اند.

زنبورهای قفقازی در آب و هوای گرم و مرطوب با زمستان های کوتاه و معتدل بهترین عملکرد را دارند.

زنبور قفقازی مقدار زیادی بره موم تولید می کنند و این ویژگی به آنها در عایق کردن بهتر کندو در زمستان بسیار کمک می کند.

زنبورهای قفقازی خاکستری در برابر رطوبت بسیار آسیب پذیرند اما در هوای سرد زنبورهای قفقازی به راحتی زمستان را تحمل می کنند، حتی می تواند در یخبندان های منفی 35 درجه زنده بماند.

زنبورهای قفقازی اولین پرواز خود را زود و در دمای هوای 3 تا 5 درجه آغاز می کنند.

زمستان گذرانی زنبورعسل ایتالیایی

زنبورهای ایتالیایی یا لگوستیکا برای زندگی در زمستان های زیاد سرد و طولانی تکامل نیافتند. زنبور لگوستیکا چندان سرما را تحمل نمی کند و الته در سرمای شدید دچار افت جمعیت می شود. موطن آنها ایتالیاست. سرزمین های معتدل آپنین زیستگاه اصلی این نژاد است. روده این زنبورها تحمل ماندن مدفوع را برای طولانی مدت ندارد.

زنبور نژاد کردوان که یک زیر مجموعه از زنبور ایتالیایی است از این ویژگی هایی که گفتیم جدا نیست.

میزان جمعیت زنبور و زمستان گذرانی

حداقل چند قاب زنبور می تواند زمستان را پشت سر بگذارد؟

طبیعی است که هرچه تعداد جمعیت یک کلنی بیشتر باشد احتمال زنده ماندن تا بهار بیشتر است. اما این مسئله نکاتی هم دارد.

سلامت زنبور در ماندگاری جمعیت بسیار مهم است.

تلف شدن و مردن تعدادی از جمعیت یک کلنی در طول زمستان کاملا طبیعی است. میزان این تلفات بقا یا عدم بقای کلنی را تعیین می کند.

گاهی بیماری، کنه، گرسنگی، ضعف بدنی، اتفاقات پیش بینی نشده، رطوبت کندو، و … سبب می شود تعدادی زنبور بمیرند.

یک کلنی زنبور عسل اگر همه شرایط زمستان گذرانی را در سطح مطلوب دارا باشد شانس بالاتری برای بقا دارد. یکی از این دلایل کم نشدن جمعیت در اثر تلفات است. حال اگر چند قاب زنبور سالم داشته باشید در حدی که توانایی رفتن به خوشه را داشته باشد و این جمعیت در طول زمستان کاهش نیابد می تواند به بهار برسد .

اگر یک ملکه خوب هم داشته باشد به یکباره در بهار رشد انفجاری خواهد داشت. پس جمعیت زیاد همیشه تضمین کننده بقا نیست اما جمعیت سالم زیاد تا حد زیادی تضمین کننده بقای یک کلنی در زمستان گذرانی است.

زمستان گذرانی زنبورعسل در مکان سرپوشیده

برخی از زنبورداران زنبورها را به مکانی سرپوشیده نگه داری می کنند. این مسئله زمانی که دمای هوا تا 17 درجه زیر صفر می رسد می تواند کمک کننده باشد اما مشکلات اجرایی بسیازی هم دارد. اگر کندو عایق شود و ذخیره کافی داشته باشد و خلاصه از نظر شرایط گفته شده امتیاز کافی داشته باشد نیاز به انبار نیست چون از نظر اجرایی مشکلاتی به همراه دارد.

بنابراین با اجرای درست نگهداری زنبورها در انبار یا هر جای پوشیده در سرمای شدید بسیار کمک کننده است.

کندوی زنبور عسل به عنوان لانه و پناهگاه اصلی زنبورها اهمیت زیادی در زمستان گذرانی دارد. در مقاله آموزشی بعدی درباره عایق و تهویه زنبور عسل به طور چالشی بحث خواهیم کرد.

حدول امتیاز بندی زمستان گذرانی زنبورعسل

با استفاده از آیتم های زیر می توانید امتیازت مربوط به زنبورستان خود را برای میزان احتمال زمستان گذرانی محاسبه کنید. همزمان نمی توانید دو گزینه همراستا را انتخاب کنید.

امتیازها را جمع کنید و در انتها جمع بندی کنید. نتیجه گیری در پایان آمده است.

1- کنترل کنه

فواصل درمان کنه

در طول سال به طور مرتب کنی کشی انجام می دهم – 12 امتیاز

گهگاهی کنه کشی می کنم – 3 امتیاز

اصلا به کنه کشی اعتقادی ندارم – 10 امتیاز منفی

روش کنه کشی

با نوارها کنه کشی انجام می دهم – 3 امتیاز

کنه کشی با اسیداگزالیک و فرمیک انجام می دهم – 12 امتیاز

کنترل کنه با شان نربافت حداقل یکبار در سال انجام می دهم – 4 امتیاز

2- سلامت کندو از نظر بیماریها

زنبورهای کلنی از نظر بیماری تست شده اند و سالم هستند-10 امتیاز

کلنی ها را تست آزمایشگاهی نکردم اما زنبورداری یبوست، خزنده و لارو خور ندارم. 6 امتیاز

زنبورهای خزنده جلوی کندو دارم- منفی 2 امتیاز

زنبورهایم اغلب یبوست دارند – منفی 2 امتیاز

زنبورهایم عادت به لارو خوری دارند – منفی 3 امتیاز

3- ذخیره عسل

هر قاب زنبور حداقل 800 گرم عسل پلمپ شده ییلاق دارند – 15 امتیاز

با تغذیه شربت ذخیره کلنی مطلوب است-12 امتیاز

کلنی عسل زیادی ندارد اما خمیر شیرین دارد. 5 امتیاز منفی

خمیر گرده در کلنی وجود دارد- 5 امتیاز

خمیر شیرین در کلنی وجود دارد – 8 امتیاز

4- نژاد زنبور

زنبورهایم از نژاد کارنیکا اف 1 است – 6 امتیاز

زنبورهایم از نژاد بومی یا هیبرید یا سایر نژادهاست – 4 امتیاز

5- جمعیت کندو

جمعیت کندو سه قاب و کمتر است – بدون امتیاز

جمعیت کلنی 4 و 5 قاب است – 5 امتیاز

جمعیت کندو بالای پنج قاب است – 8 امتیاز

6- منطقه نگهداری زنبور

کلنی ها در منطقه معتدل شمال نرسیده به جنگل نگهداری می شوند- 5 امتیاز

کلنی ها در منطقه جنگلی شمال نگهداری می شوند – 3 امتیاز

کلنی ها در منطقه نیمه سرد نگهداری می شوند-12 امتیاز

کلنی ها در منطقه کوهستانی و سرد نگهداری می شوند- 8 امتیاز

7- عایق بودن کندو

کندوها فاقد هرگونه پوشش داخلی هستند – منفی 2 امتیاز

بدنه کندوها معمولی است – بدون امتیاز

بدنه کندوها ضخیم و سفارشی است – 6 امتیاز

قاب ها با پوشش نرم و سخت قنداق شدند – 8 امتیاز

کندو عایق ندارد اما تهویه خوبی دارد – 2 امتیاز منفی

امتیاز لازم برای زمستان گذرانی زنبورعسل

حداقل امتیاز برای احتمال موفق بودن زمستان گذرانی 60 امتیاز است. امتیاز کمتر از آن به معنی در خطر بودن کلنی های شماست و فورا با یک کارشناس مشورت نمایید.

تهیه کننده : مرجع زنبور عسل ایران-یکتابی

🐝 فروش ملکه و زنبور عسل کارنیکا درجه یک

عرضه مستقیم ملکه باکره کارنیکا و ملکه جفت‌خورده کارنیکا با کیفیت بالا، مناسب زنبورداران حرفه‌ای و مبتدی.

• ملکه باکره کارنیکا جوان و سالم
• ملکه جفت‌خورده کارنیکا با تخم‌ریزی عالی
• فروش زنبور ۳ قاب و ۴ قاب کارنیکا
• جفت طبیعی درجه یک با جمعیت قوی و آرام
• نژاد کارنیکا با رفتار آرام و زمستان‌گذرانی عالی
• مناسب توسعه زنبورستان و افزایش تولید عسل
• ارسال به سراسر ایران با بسته‌بندی مطمئن

تلفن: 01132433306
موبایل: 09195556515

📲 ارتباط سریع و سفارش:

ایتا تلگرام واتس‌اپ

آدرس: بابل - کمربندی غربی

🐝 برای اطلاع از قیمت روز ملکه و زنبور کارنیکا تماس بگیرید.