ملکه و زنبور کارنیکا
دسته ها

تشخیص بیماری های زنبورعسل و داروهای درمانی هر کدام

تشخیص بیماری های زنبورعسل و داروهای درمانی هر کدام

تشخیص بیماری های زنبورعسل و داروهای درمانی هر کدام و دوز مناسب برای هر کدام مانند لوک آمریکایی واروپایی و انواع باکتری ها و عفونت ها در این مقاله آموزشی آمده است.

شناخت بیماری های زنبورعسل و نحوه درمان دارویی آن ها با ذکر نام دارو و دوز لازم و نحوه استفاده در این مقاله آموزش داده شده است.

آموزش زنبورداری جلسه 27

قبل از آنکه به بیماریهای زنبور عسل بپردازیم بهتر است با نشانه های زنبور سالم آشنا باشید. در واقع ابتدا باید بدانید چه زنبوری سالم و ایده آل است و علایم ظاهری آن چیست.

آنچه در این مقاله می خوانید ...

نشانه های زنبورعسل سالم

سلامت تخم و لارو

همانطور که می دانید در یک کلنی فقط یک ملکه حضور دارد و بقیه زنبورهای کارگر هستند. همچنین در ابتدای فصل بهار تا اوایل تابستان تعدادی زنبور نر برای جفت گیری با ملکه و حفظ بقای زنبورعسل در کلنی ها حضور دارند.

مهمترین نشانه ای که در درجه نخست نشان از وضعیت سالم یا بیمار کلنی دارد اوضاع و احوال لارو و شفیره هاست.

ملکه تخم می گذارد و تا سه روز به طول می کشد تا تخم تفریخ شود و به لارو تبدیل شود. لارو زنبورعسل ابتدای تفریخ به تدریج به شکل حرف C تغییر می کند و بعد از مکیدن ژل رویال داخل سلول تا پایان روزهای هشتم و نهم زنبورهای پرستار درب سلول را می بندند و تا روز 21 ام زنبور کارگر متولد می شود.

شکل تخم ملکه معمولا ثابت است و در این مرحله معمولا بیماری ها قابل مشاهده نیستند. اما از روزهای پنجم انتظار می رود لارو به شکل C و با رنگ سفید جذاب و مرواریدی و خانه ای پر از ژل رویال در انتهای سلول مشاهده شود. لاروها تا روز نهم بدون مشکل به همین شکل ادامه می دهند تا سلول را پرکنند و پلمپ شوند.

بعد از بسته شدن درب سلول وارد مرحله شفیرگی می شود و به رنگ قهوه ای و درب سلول محدب است. و نباید درب سلولها سوراخ باشد.

در بهترین حالت تخمریزی های ملکه یکدست است. یعنی در یک طرف قاب یکروزه تخمریزی می کند و بعد از تولد شفیره ها و آماده سازی دوباره سلولها مجددا ملکه در سلولها تخمریزی می کند.

ملکه در ابتدای بهار و یا در شروع اولین تخمریزی بعد از جفت خوردن معمولا از وسط قاب میانی شروع به تخمریزی می کند و به تدریج شان را پر می کند.

تخمریزی متنوع و چند دست نمی تواند نشانه خوبی باشد و معمولا نشان دهنده کیفیت پایین ملکه و یا نشانه پیر بودن ملکه است.

سلامت جمعیت زنبورها

زنبورهای سالم به فکر کار و تلاش هستند. حرکات منظم و نرمال روی قاب ها دارند. یک جا جمع نمی شوند. آرامش نسبی دارند و بلافاصله شروع به نیش زنی نمی کنند. زنبورهای بیمار ممکن است در جلوی کندو پیاده روی کنند و یا در گوشه شان ها آویزان شوند و در دیواره داخلی کندوها جمع شوند. این علایم همیشه نشانه بیماری جمعیت زنبور عسل نیست اما باید مورد بررسی قرار گیرد.

بدن زنبورهای سالم نشانه خاص خود را داراست. کرک و بال و خرطوم و … همه نرمال است. زنبورهای بیمار ممکن است دارای بدنی براق باشند که کرک تنشان ریخته است. یا ممکن است بالهای ناقص و دفرمه و خورده شده داشته باشند. اینها علایم بیماری کلنی است.

نشانه های کلنی سالم به همین موارد ختم نمی شود. به طور کل یک زنبوردار باتجربه اولین نشانه های غیرطبیعی کلنی را درک می کند. این توانایی در گذر زمان و باکسب تجربه حاصل می شود.

تشخیص بیماری های زنبورعسل و داروهای درمانی هر کدام

در ادامه به مهمترین بیماری های زنبور عسل می پردازیم و همچنین در حد امکان داروهای لازم برای درمان هر بیماری را معرفی می کنیم.

بیماری های زنبور عسل به دو نوع کلی تقسیم می شود:

1- بیماری های غیرواگیر زنبور عسل

بیماری های غیر واگیر در زنبورها عمدتاً به دلیل کوتاهی زنبورداران در رعایت نکات فنی و بهداشتی زنبورعسل رخ می دهد. طبیعی است که این نوع بیماری ها از یک حشره به حشره دیگر منتقل نمی شود.

2- بیماری های مسری زنبور عسل

اما بیماری های مسری عفونی یا مهاجم هستند.

بیماری های عفونی اغلب توسط میکروارگانیسم های با منشأ گیاهی مانند باکتری ها، ویروس ها، قارچ ها، ریکتسیا و … ایجاد می شود.

و بیماری های مهاجم توسط ارگانیسم های با منشاء حیوانی مانند تک یاخته ها، کنه ها و کرم ها و … رخ می دهد.

بیماری های عفونی بسیار مسری هستند و غالبا توسط موجودات منتقل می شوند.

این انتقال معمولا از یک کندو به کندوی دیگر و از یک زنبورستان به زنبورستان دیگر توسط زنبورهای غارتی و یا ملکه های آلوده صورت می گیرد. زنبورهای وحشی، مورچه ها، پروانه موم خوار، سوسکها، و کنه ها از جمله مهمترین عوامل انتقال بیماریهای عفونی هستند.

عفونت از طریق روده ها، مجاری تنفسی، پوشش بدن و کرکها وارد بدن زنبورئعسل می شود.

علایم بیماری می تواند پنهان باشد و تحت تاثیر برخی عوامل ممکن است آشکار شود. عفونتها معمولاً با یک دوره نهفتگی طولانی همراه است. در شکل نهفته، هیچ تغییر قابل مشاهده ای در کلنی وجود ندارد. اما وقتی ظاهر می شود، به راحتی می توان نشانه های بیماری را با علائم مختلف مشاهده کرد.

مشهورترین بیماری های عفونی زنبور عسل عبارت است از:

لوک آمریکایی (فولبرود) یک بیماری عفونی زنبورعسل

لوک آمریکایی یک بیماری عفونی است که معمولا لارو بالغ، زنبورهای کارگر و ملکه ها را مبتلا می کند و کمتر زنبورهای نر را درگیر می کند. با این حال، زنبورهای بالغ به لوک آمریکایی مبتلا نمی شوند.

این بیماری بیشتر در تابستان و کمتر در بهار شیوع پیدا می کند.

عامل بیماری یک باسیل اسپورساز با اندازه 2.5×0.8 میکرون است. توسط زنبورها با غذا و نیز توسط تمام اشیاء حاوی هاگ باسیل پخش می شود.

لوک آمریکایی مانند تمام باکتریهای دیگر مراحل رشد مختلفی دارد. مرحله اسپور مختص این نوع باکتری است، زیرا ممکن است 40 سال یا بیشتر باقی بماند. به همین دلیل اغلب توصیه می شود زنبوهای آلوده به لوک آمریکایی با تمام وسایل جانبی آلوده سوزانده شوند.

فیلم آتش زدن زنبورهای عسل بیمار

نشانه های لوک آمریکایی

سلولهای سربسته سیاه و تیره می شود و سپس درپوش سلول از وسط سوراخ می شود و نهایتا کلاهک سلول می افتد. در این حالت لاروها پوسیده می شوند و به ماده ای چسبناک به رنگ قهوه ای تیره در می آیند.

این بیماری کشنده است و در صورت عدم انجام اقدامات مناسب منجر به مرگ کلنی های زنبور عسل می شود.

داروهای لوک آمریکایی

از داروهای مورد استفاده برای بیماری لوک آمریکایی می توان به نئومایسین، اریترومایسین، تتراسایکلین، اکسی تتراسایکلین در دوزهای 400 هزار واحدی است.

همچنین داروی بیومایسین در دوز 500 هزار واحد مناسب است و همچنین 1 گرم نورسولفازول سدیم توصیه می باشد.

بیماری لوک آمریکایی

لوک آمریکایی

نحوه مصرف

هر دارویی مخلوط با شربت شکر با غلظت 1.5 مولار به زنبورها داده شود.

ابتدا دوز مناسب را در نظر بگیرید و به ازای کل زنبورها شربت لازم را تهیه کنید و سپس دارور را به شربت اضافه کنید و به زنبورها بدهید.

بهتر است مقدار پیمانه دارو را برای رسیدن به دوز مناسب به ازای هر لیتر شربت از فروشنده بپرسید.

تجهیزات زنبورداری را با آب جوش و با ترکیب محلول 2٪ دی اکسید کربن ضد عفونی کنید.

شانه های آسیب دیده را به موم تبدیل کنید و وسایل غیر قابل ضدعفونی را بسوزانید و در صورت امکان زنبورها را به محلی قرنطینه منتقل کنید.

یکی از راههای ضدعفونی کردن کندوها استفاده از شعله به دمای بالاست به حدی که تا سرحد سوختن گرما داده شود و کاملا ضدعفونی شود.

لوک اروپایی بیماری زنبورعسل

لوک اروپایی یک بیماری عفونی ویژه لاروهای سرباز است.

لوک اروپایی عمدتا خطرناکتر از لوک آمریکایی است و به دلیل مرگ و میر بالای لاروها به شدت باعث تضعیف شدید کلنی های زنبور عسل می شود و بهره وری آنها را به میزان قابل توجهی کاهش می دهد.

لوک اروپایی در بهار شیوع می یابد و معمولا در ابتدای جریان شهد خود را نشان می دهد و به بالاترین حد خود می رسد و در زمان اوج جریان شهد کاهش می یابد و گاهی به طور کامل متوقف می شود.

لاروهای آلوده در لوک اروپایی در مقایسه با لوک آمریکایی رنگ مایل به زردی دارند. همچنین این لاروها را اگر با چوب کبریت خارج کنید کش می آیند که در مقایسه با لوک آمریکایی این کش سانی کمتر است.

پس رنگ لارو آلوده اگر زردتر است مبتلا به لوک اروپایی است و زیاد کش نمیاد.

و بوی لارو مبتلا به لوک اروپایی شبیه بوی گوشت گندیده است.

بیماری لوک اروپایی

لوک اروپایی

دارو درمانی بیماری لوک اروپایی زنبور عسل

ترامایسین برای لوک اروپایی موثر است. ترامایسین را در یک خمیر شیرین به شرح زیر تهیه کنید و مقدار 200 گرم به هر کلنی آلوده بدهید.

155 گرم پودر قند + 1 گرم ترامایسین + 45 گرم روغن آفتابگردان

این مواد مخلوط شده و کیکی تهیه می شود که به میزان 200 گرم مستقیماً روی قاب زنبورها قرار می گیرد.

همچنین اگر آلودگی زیاد باشد و کلنی دارای تخم و لارو باشد به مقدار 2.5 گرم تتراسایکلین را با 100 گرم پودر قند و 40 گرم روغ آفتابگردان مخلوط نمایید و روی قاب زنبورها بگذارید.

ضدعفونی را مانند آنچه درباره لوک آمریکایی گفتیم انجام بدهید.

ساکبرود بیماری عفونی زنبور عسل

ساکبرود یک بیماری عفونی زنبور عسل است که باعث مرگ لاروهای بالغ و شفیره های جوان می شود .

اگر علایمی شبیه لوک مانند تورفتگی سر سلول ها، افتادن پولک سلولها و از بین رفتن لاروها را دیدید اما لاروها کشیده نمی شوند و بویی ندارند این بیماری ساکبرود است و لوک نیست.

کلنی های ضعیف و کم جمعیت در اواخر ماههای سرد به ساکبرود مبتلا می شوند. با گرم شدن هوا و شروع جریان شهد این بیماری کم کم از بین می رود.

بیماری ساکبرود زنبور عسل

بیماری ساکبرود

ساکبرود سبب می شود لاروها چیزی شبیه به کیسه ماست شوند. لاروهای یک تا سه روز بعد از تفریخ به این بیماری مبتلا می شوند و قبل از بسته شدن سر سلولها می میرند. در واقع همان روزهای 8 و 9 روزگی علایم بیماری قابل مشاهده است.

به طور خلاصه علایم ساکبرود عبارت است از :

1- سلولها باز هستند و سرشان سوراخ است.

2- ظاهر شانه حالت دو شکل متفاوت را نشان می دهد که برخی شفیره ها سربسته و برخی سرباز هستند.

3- لاروها شبیه کیسه ماست شل و وارفته هستند.

4- اگر بعد از گذشت زمان متوجه این بیماری شوید خواهید دید که لاروها در داخل سلول خشکیده اند و به دیواره سلول چسبیده اند.

پیشگیری در برابر بیماری ساکبرود زنبورعسل

برخی اقدامات پیشگیرانه برای کنترل عفونت ساکبرود به شرح زیر است.

زنبورستان را قرنطینه کنید.

کلنی های مبتلا را بدون تخم و لارو به کندوی سالم انتقال دهید و با یکی دو قاب لارو نزدیک به تولد تقویت کنید و از زنبورستان خارج کنید. ملکه ها در مقابل بیماری ساکبرود معمولا آسیب نمی بینند.

درمان دارویی بیماری ساکبرود زنبورعسل

زنبورهای آلوده به عفونت ساکبرود با بیومایسین یا کلرامفنیکل به میزان 50 میلی گرم در هر لیتر شربت شکر تغذیه شوند. همچنین می توانید محلول 1 لیتر شربت و 50 میلی گرم آنتی بیوتیک اکسی تتراسایکلین یا کلرتتراسایکلین روی قابها مستقیم اسپری کنید.

و یا 2.5 میلی گرم پرمنگنات پتاسیم را در 100 میلی لیتر شربت مخلوط کنید و روزی 4 بار تا 5 روز روی قابها اسپری کنید. این محلول برای لاروهای سرباز خطرناک است و در صورت نفوذ در این سلولها باعث مرگ لاروها می شود.

در صورت بروز این بیماری، ضدعفونی کندوها و سایر تجهیزات و ابزار زنبورداری با محلول پراکسید هیدروژن 4% ضروری است.

لارو گچی بیماری عفونی زنبورهای عسل

لارو گچی یک بیماری عفونی است که لارو زنبورها را درگیر می کند و باعث مرگ زنبورهای نر و لاروهای بالغ می شود. این بیماری در فصل بهار و تابستان عمدتاً در هوای سرد مرطوب ظاهر می شود. عامل ایجاد کننده نوعی قارچ است.

لاروهای آسیب دیده در سلول ها با کپکی سفید رنگ پوشیده می شوند.

لاروها و شفیره های جوان کارگر و زنبور نر مانند یک تکه گچ سفید رنگ هستند.

لارو گچی chalkbrood

بیماری لارو گچی chalkbrood 

نکته طلایی: جالب است بدانید عامل اصلی بیماری لارو گچی در میان زنبورهای ایرانی مصرف بالای آنتی بیوتیک ها برای پیشگیری یا مبارزه با بعضی بیماری هاست که زنبورداران ایرانی مانند اغلب ایرانی ها علاقه خاصی به مصرف آنتی بیوتیک دارند که مهمترین دلیل این بیماری است.

گرده های نامناسب و فاسد شده برای مدت طولانی عامل این بیماری را در خود نگه می دارند که از عاملهای اصلی این بیماری است.

دارو درمانی

برای درمان بیماری لارو گچی ، می توانید از داروی نیستاتین با دوز 50 هزار واحد برای درمان زنبورها استفاده می شود. شربت شکر حاوی داروی ضد قارچ نیستاتین را روی قاب های زنبور عسل به مدت 3-5 بار با فاصله 3-5 روز اسپرس کنید.

نیستاتین باید از قبل در 50 میلی گرم آب گرم حل شود و سپس به شربت اضافه شود و کاملاً مخلوط شود.

یک مبارزه موثر با لارو گچی ضد عفونی منظم کندوها، قاب ها و سایر لوازم چوبی است. از مواد ضد عفونی کننده زیر می توانید استفاده کنید :

قرار گرفتن لوازم زنبورداری به مدت 4 ساعت در معرض محلول حاوی 10٪ پراکسید هیدروژن و 0.5٪ اسید فرمیک .

قرار گرفتن لوازم زنبورداری به مدت 5 ساعت در معرض محلول 10٪ از مونوکلرید ید .

قرار گرفتن لوازم زنبورداری به مدت 6 ساعت در معرض محلول قلیایی فرمالدئید حاوی 10% فرمالدئید و 5% هیدروکسید سدیم .

پس از ضدعفونی، تمام اقلام با آب شسته شده و خشک می شوند.

بیماری قارچی لارو سنگی (آسپرژیلوزیس)

آسپرژیلوزیس یک بیماری مسری است که بیشتر لاروهای سرباز و گاهی زنبورهای بالغ را مبتلا می کند. رطوبت بیش از حد و ذخیره زیاد گرده توسط زنبورها در بروز این بیماری نقش دارد. اغلب این بیماری در بهار و تابستان مرطوب ظاهر می شود.

عامل بیماری قارچ آسپرژیلوس است که برای انسان و حیوانات اهلی نیز بسیار خطرناک است.

لاروهای بیمار مبتلا به این قارچ رنگ قهوه ای مایل به سبز و سیاه دارند.

بیماری لارو سنگی

بیماری لارو سنگی

جسد لاروها، شفیره ها و همچنین زنبورهای بالغی که در اثر این بیماری مرده اند، بسیار سفت می شوند و به همین دلیل لارو سنگی نامیده می شود. زنبورهای مرده هم در داخل و هم در خارج از کندو یافت می شود. هنگام فشار بر روی شکم آنها، سفت شدن احساس می شود.

راههای درمان بیماری لارو سنگی زنبور عسل

تمام شانه های دارای بچه از کندوهای آلوده حذف می شوند یا کلنی به طور کامل از بین می رود. جمعیت باقی مانده کاملا فشرده شوند و با خمیر شیرین و کیک گرده تغذیه شوند.

کندو و لوازم زنبورداری را با محلول فرمالدئید 5 درصد ضد عفونی کنید. استفاده از عسل و محصولات زنبورهای آلوده ممنوع است.

در زمان کار با زنبورهای آلوده به آسپرژیلوزیس لازم است که از لوازم استریل و عینک استفاده کنید. در پایان کار صورت و دست های خود را کاملا با آب و صابون بشویید.

این بیماری را می توان با داروهایی مانند یونیسان و اسکونازول درمان کرد.

همچنین نباید زنبورها در طول دوره تابستان در مناطق با رطوبت بالا نگهداری شود.

ملانوز بیماری ملکه زنبور عسل

ملانوز بیماری مخصوص ملکه زنبور عسل است. بیشتر در نیمه دوم تابستان ظاهر می شود. عامل ایجاد کننده یک نوع قارچ است.

عفونت از طریق دستگاه تناسلی وارد بدن ملکه می شود.

نشانه این بیماری در ملکه عبارت است از:

سیاه شدن تخمدان ها، قطع تخم ریزی و تشکیل پلاک مدفوع

ملکه های بیمار فعالیتی ندارند و شکم بزرگی دارند. این بیماری زنبورهای کارگر و زنبورهای نر را تحت تاثیر قرار می دهد و باعث تلفات و افت جمعیت می شود.

به منظور پیشگیری از بیماری در کلنی های زنبور عسل، ملکه ها بیش از 2 سال نگهداری نشوند و بهتر است سالانه تعویض شوند. در صورت تلقیح ملکه ها، سرنگ ها به طور کامل ضد عفونی شوند.

بیماری پاراتیفوئید یا افسردگی زنبورعسل

پاراتیفوئید یک بیماری مسری زنبورهای بالغ است و عامل آن باکتری‌های بیماری‌زا است. غذای بی کیفیت یا آب آلوده می تواند منبع بیماری زنبور عسل باشد. این بیماری در زنبورها به صورت بی حالی، افتادن ته کندو، بال زدن و پس از مدت کوتاهی اسهال خفیف ظاهر می شود و گاهی زنبورها فلج می شوند.

زنبورهای مبتلا به پاراتیفوئید تمایل به حرکت ندارند و جایی کم تحرک جمع می شوند به نحوی که به آنها زنبورهای افسرده گفته می شود.

روش درمان هافنیوز مانند درمان بیماری های لوک اروپایی و آمریکایی است و ضدعفونی تجهیزات، کندوها و لوازم زنبورداری ضروری است.

بیماری سپتی سمی زنبورعسل

سپتی سمی یک بیماری مسری زنبورهای بالغ است که عامل آن باکتری های بیماری زا است. این بیماری در فصل بهار و پاییز ظاهر می شود و با رطوبت بالا رابطه مستقیمی دارد.

از جمله نشانه های بیماری سپتی سمی به شرح زیر است: زنبورها قادر به پرواز نیستند، آنها در زمین راه می روند و می خزند. همولنف (مایع بافتی در بدن حشرات) در زنبورها به رنگ سیاه در می آید. زنبورهای مرده به سرعت فاسد و بدبو می شوند.

بهتر است زنبورها فشرده شوند و هرچه زودترکلنی های مبتلا به این بیماری به مکانی خشک منتقل شوند.

درمان دارویی بیماری سپتی سمی زنبورعسل

300 هزار واحد تتراسایکلین یا بیومایسین در هر 1 لیتر شربت مخلوط شود و هر کلنی 100-150 میلی لیتر تغذیه شوند. درمان روز اول سه بار و 4 روز بعد تکرار شود.

بیماری نوزمای زنبور عسل

بیماری نوزما یک بیماری مهلک زنبورهای عسل، ملکه و زنبورهای نر است. این بیماری در پایان زمستان و بهار خود را نشان می دهد. اسپور نوزما غالبا در بدن زنبورهای آلوده باقی می ماند و در طول دوره تابستان معمولا بیماری بدون علایم است و زنبورها در این موقع بدون مشکل هستند.

بیماری نوزما در مناطقی که زمستان طولانی دارد بیشتر شایع است.

عامل بیماری نوزما یک میکروارگانیسم تک سلولی است که در قسمت میانی بدن زنبورهای کارگر، و زنبورهای نر و ملکه ها قرار دارد. زنبورها بیماری را با غذا و آب پخش می کنند و در نتیجه آسیب زیادی به زنبورستان و حتی تولید محصول وارد می کنند. زنبورها از فعالیت باز می ایستند و کلنی با افت جمعیت روبرو خواهد شد.

علائم بیماری نوزمای زنبور عسل

زنبورها در ابتدا بسیار تحرک هیجانی دارند و سپس از دریچه کندو خارج می شوند و روی دیواره های کندو مدفوع می کنند. از کندوی مبتلا به نوزما بوی خاصی به مشام می رسد. کلنی به سرعت ضعیف می شود و اول از همه، ملکه ها می میرند، و سپس زنبورها به طور دسته جمعی می میرند.

پرواز بهاره زنبورها ضعیف است و شروع به خزیدن در نزدیکی کندو می کنند. فعالیت تابستانی زنبورها نیز کم است. در زنبورهای مبتلا، روده میانی سفید، بدون چین خوردگی است. زنبورهای مبتلا به نوزما اسهالی هستند و چون توان پرواز نداردن بعد از خروج از کندو روی دیواره کندو مدفوع خود را به صورت کش دار دفع می کنند.

 

بیماری نوزمای زنبورعسل

 تصویر مدفوع نوزمایی زنبور

نکته: هر دفعی روی بدنه کندو به معنی ابتلا به نوزما نیست. به عنوان مثال گاهی هوا به یکباره بارانی می شود و زنبورها مدتی در کندو حبس می شوند. با دیدن یک آفتاب ناگهانی همه زنبورها برای دفع به بیرون می آیند و گاهی در اولین مکان ممکن عمل دفع را انجام می دهند که می تواند بدنه کندو یا روی درب ها آثار دفع جمعی را مشاهده کنید. این آثار به معنی ابتلای زنبورها به نوزما نیست.

درمان دارویی بیماری نوزمای زنبورعسل

برای درمان این بیماری می توان از داروهایی مانند فوماژیلین ( فومیدیل-B) طبق دستورالعمل استفاده کرد.

بهتر است کندوها و قابها برداشته شده با استفاده از محلول فرمالین 4 درصد (یا اسید استیک) تمیز و ضدعفونی شوند.

همچنین استفاده از داروهایی مانند نوسماسید، نوزمات که هم برای درمان و هم برای پیشگیری از این بیماری در نظر گرفته می شود، توصیه می شود.

این داروها حاوی مجموعه ای از ترکیبات آنتی بیوتیک ها و ویتامین ها هستند که در این بیماری تاثیر موثری دارند.

توصیه می شود برای جلوگیری از ظهور نوزما در پاییز، این داروها در خمیر شیرین یا در شربت شکر مطابق دستورالعمل هر دارو به زنبورها داده می شود. در مبارزه با بیماری نوزما، پیشگیری از اهمیت بالایی برخوردار است.

استفاده از سرکه سیب و یا عصاره افسنطین برای پیشگیری از نوزما بسیار شایع است که مبنای علمی ندارد. البته استفاده از این دو ماده خوراکی در اواخر پاییز به نسبت 15 درصد در شربت شکر 1.5 مولار به کار گرفته می شود و هفته یک الی دو بار مصرف آن تا یک ماه توصیه می شود.

ناگفته نماند که نتایج تستهای آزمایشگاهی در صورت مثبت بودن نوزما نمی تواند دلیلی برای بیمار بودن فعلی زنبورها و در نتیجه درمان یا استفاده از دارو باشد. زیرا همانطور که گفتیم اسپور نوزما در اغلب فصول سال در بدن زنبورها وجود دارد و تنها زمانی خطرناک است که به دلیل رطوبت بالا فعال شود و علایم بیماری در زنبورها ظاهر شود. رطوبت بالا معمولا سبب بروز بیماری نوزما می شود.

آمیبیوز یا بیماری آمیبی (Amoeba) زنبورعسل

آمیبیوز یا بیماری آمیبی (Amoeba) یک بیماری تهاجمی زنبورهای عسل بالغ است که رگ‌های زنبور عسل و ارگان‌های مسئول عملکرد دفع را درگیر می‌کند. این بیماری اغلب در اوایل بهار در زنبورستان هایی که در معرض رطوبت بالا قرار دارند، ظاهر می شود. بیماری آمیبی از عوارض و پیامدهای بیماری نوزما است.

زنبورهای کلنی از طریق مدفوع زنبورهای بیمار تحت تأثیر قرار می گیرند. غذای بی کیفیت و رطوبت زمستانی کندو این بیماری را تشدید می کند. در صورت تشدید بیماری کلنی از بین می رود.

کنترل و درمان این بیماری مشابه شرایط بیماری نوزماست.

بیماری مگس زنبورعسل

سنوتاینوزیس یا سندروم مگس نوعی از بیماری زنبورهای عسل است. زنبورها عمدتاً در اواخر ماه های تابستان از مرداد تا شهریور تحت تأثیر این بیماری قرار می گیرند. منشأ بیماری نوعی مگس به نام سنوتاینیا است. این مگس روی بدن زنبور در حال پرواز تخم می گذارد. لاروها در بدن زنبور عسل نفوذ کرده و در آنجا رشد می کنند. در نتیجه زنبور آسیب دیده توانایی پرواز را از دست می دهد و روی زمین می پرد و بالها را روی زمین می کشد و چند روز بعد می میرد.

لارو این مگس از بدن زنبور خارج می شود و در خاک دوره شفیرگی را پشت سر می گذارد.

اقدامات پیشگیرانه برای از بین بردن مگس ها

می توانید در تابستان ماهی یکبار، یک ورق فویل را با محلول وازلین 0.05 درصد آغشته کنید و روی قابها بگذارید و 24 ساعت بعد بردارید. این محلول برای مقابله با دیگر حشرات نیز موثر است.

بیماری شپش زنبور عسل (براولا)

براولا حشره ای بدون بال و به رنگ قرمز مایل به سفید است. شپش زنبور عسل عامل نوعی بیماری در کلنی است که زنبورهای کارگر، ملکه و گاهی زنبورهای نر را مبتلا می کند. این بیماری در بهار و تابستان شیوع پیدا می کند. شپش براولا با چشمان غیر مسلح روی زنبورها دیده می شود و روی سینه زنبورها می چسبد.

شانه های سیاه و قدیمی منبع مهم تخم شپش براولا هستند. شپش براولا می تواند به راحتی و با سرعت قابل توجهی بین زنبورها منتقل شود.

شپش براولا از ژل رویال و عسل تغذیه می کنند که از ملکه ها و زنبورها گرفته می شود. نشانه بیماری کاهش شدید تولید تخم ملکه ها است که می تواند به مرگ ملکه منجر شود.

درمان دارویی شپش براولا

دود مواد شیمیایی مانند فنوتیازین و فولبکس برای 4 روز متوالی در کندو برای مبارزه با این انگل مفید است که بهتر است ده روز بعد تکرار شود.

بعد از دود دادن کندو با گذاشتن یک صفحه سفید در کف کندو می توانید تعداد شپش های ریخته شده را بشمارید.

کنه آکاراپیس زنبورعسل یا کنه تنفسی نای

یکی دیگر از آفت هایی که برای زنبورهای کارگر و نر خطرناک است، کنه آکاراپیس است. کنه Acarapis دارای بدن صاف بیضوی شکل و قوی است. کنه در نای زنبورها انگلی می شود و توسط زنبورها در زنبورستان منتقل می شود. ورود کنه به بدن باعث زرد شدن نای و سپس تیره شدن و در نهایت سیاه شدن آن می شود و در نهایت زنبور را از پای در می آورد. کنه نای در پایان زمستان و در بهار و تابستان و در آب و هوای مرطوب شیوع پیدا می کند.

زنبورهای مبتلا به کنه نای یا تنفسی پرواز نمی کنند و روی زمین راه می روند. بال K شکل یکی از نشانه های ابتلای زنبور به کنه تنفسی یا آکاراپیس است. این بیماری برای تشخیص دقیق نیازمند تست آزمایشگاهی است.

روش درمان کنه نای یا کنه تنفسی زنبور عسل

اولین اقدام جلوگیری از گسترش بیماری است. به طور کل زنبورهای خزنده اگر قدرت پرواز ندارند و جلوی کندو راه می روند و حتی با کمک شما نمی توانند پرواز کنند غالبا آلوده هستند و یکی از آلودگی ها ممکن است بیماری کنه تنفسی یا نای باشد.

همچنین اگر زنبورهایی را با بال K شکل می بینید معدوم کنید. اگر تعداد کمی از زنبورهای بیمار را از بین ببرید بهتر است تا اینکه بعداً کل زنبورستان را درمان کنید.

درمان کنه تنفسی با اسید فرمیک توصیه می شود و بهترین راه برای درمان است.

اگر به دنبال درمان شیمیایی هستید نوار فولبکس مناسب است.

آلودگی زنبورعسل به کنه واروآ

یکی از شایعترین آفت تهدید کننده هر زنبورستان در هر فصلی از سال و در هر منطقه جغرافیایی کنه واروآ است.

بهترین راه مبارزه با کنه واروآ استفاده از اسید فرمیک و اسید اگزالیک است. جالب اینکه اسید اگزالیک علاوه بر مبارزه با کنه واروآ در درمان بسیاری از بیماریهای زنبورعسل که منشأ قارچی دارند موثر است.

ما در این سایت در مقاله ای مفصل به کنه واروآ و راههای درمان آن پرداخته ایم.

آموزش زنبورداری جلسه 3: صفر تا 100 مبارزه و درمان کنه زنبورعسل

آموزش زنبورداری جلسه 4: درمان کنه زنبورعسل با اسید فرمیک و اگزالیک

جمع بندی نهایی

زنبورهای عسل حشراتی حساس و ظریف هستند و در برابر بیماری ها و آفات به شدت آسیب پذیرند و یکی از وظایف هر زنبوردار مدیریت زنبورهای عسل در مقابل آفات و بیماریهاست. همواره این نکته را مد نظر داشته باشید که پیشگیری بهتر از درمان است و درباره زنبورها این شعار بیشتر صدق می کند.

غذا دادن بی موقع و غیرضروری، و دارو درمانی بی رویه، و عدم رعایت نکات مهم در حفظ و نگهداری کندوها بسیار در بروز بیماری ها نقش دارد. بعد از بروز بیماری ها از دارو درمانی بی رویه بپرهیزید و شرایط محیطی را برای بهبود زنبورها فراهم کنید.

‫3 نظر

  • بهروز گفت:

    سلام
    سپاس از مقاله زیبا و اموزنده تان .
    خیلی دقیق و نکته به نکته توضیح دادید ممنونم.
    ایا بیماری زنبور عسل حالا هر نوع مختلفش میتونه
    روی خود عسل هم تاثیر منفی بزاره ؟منظورم توی طعم و مزه اش .
    سپاس

    • یکتابی گفت:

      سلام
      سوال خوبی پرسیدید
      به طور کل خیر بیماری ای که روی عسل تاثیر منفی بذاره حداقل در فصول گرما و برداشت عسل نگران کننده نیست.
      اما آنچه جای نگرانی جدی داره استفاده از سموم شیمیایی برای کنه کشی است که تاثیرات بسیار منفی روی عسل و سلامتی انسان دارد. به دلیل استفاده بی رویه سموم در ایران عموما عسل ایرانی در تست های بین المللی نمره قبولی نمی گیره و کشورهای پیشرفته تمایلی به خرید عسل ایرانی ندارند.
      تنها راه چاره استفاده از روشهای ارگانیک برای مبارزه با کنه هاست. مانند استفاده از اسید اگزالیک و اسید فرمیک که هیچگونه تاثیر منفی روی عسل ندارند و حتی در بسیاری از مواد خوراکی و بدن زنبور عسل به میزان اندک وجود دارند.
      توصیه می شود مقاله زیر را بخوانید.
      کنه کشی با اسید اگزالیک و اسید فرمیک

  • حسن گفت:

    مطالب علمی، جالب و نیاز همه زنبورداران هست

  • دیدگاهتان را بنویسید